Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Czy działacz związkowy może sam sobie udzielić wolnego?

Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Czy działacz związkowy może sam sobie udzielić wolnego?

Osoba uprawniona do nieświadczenia pracy z powodu pełnionej funkcji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej musi mieć zgodę pracodawcy, by z tego skorzystać. Jeśli samowolnie odstąpi od realizacji zadań służbowych, może dostać dyscyplinarkę.

To tylko jeden z wniosków orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego związków zawodowych.

Łukasz Prasołek
fot. Łukasz Prasołek, były pracownik PIP i SN, specjalista z zakresu prawa pracy

Jeśli dany pracownik jest chroniony przed utratą pracy, wciąż musi liczyć się z dyscyplinarką. SN uznał, że ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych może być zwolnienie się z pracy przez związkowca bez uzyskania na to zgody przełożonego.

Samo powiadomienie pracodawcy o nieobecności w pracy z uwagi na okoliczności określone w art. 31 ust. 3 ustawy związkowej nie wywołuje skutku w postaci zwolnienia pracownika od pracy zawodowej. Podstawę taką stanowi dopiero decyzja pracodawcy udzielająca zwolnienia (wyrok SN z 2 czerwca 2010 r., II PK 367/09).

Przywołany przez SN przepis daje chronionemu pracownikowi prawo do zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy. Podwładny musi jednak pamiętać, że nie ma prawa dać wolnego sam sobie.

Każdorazowo potrzebna mu decyzja pracodawcy albo osoby go reprezentującej. Jasne jest więc, że pracownik nie może opuszczać miejsca pracy bez uzyskania zgody odpowiedniej osoby. SN przypomniał również, że obowiązek zwolnienia pracownika od pracy z zachowaniem wynagrodzenia nie może być traktowany jako obowiązek bezwzględny.

Ustawa związkowa pozwala niektórym pracownikom w ogóle nie świadczyć pracy i zająć się wyłącznie pełnieniem funkcji związkowych. Dla pracodawcy to ważne. Jest to bowiem zmiana treści stosunku pracy, która wpływa na jego obowiązki nie tylko w zakresie wypłaty bieżącego wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy i opłacania z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (więcej na ten temat przeczytasz tutaj).

Ma także znaczenie dla zaliczania tego okresu do okresów, od których zależą mogące zaktualizować się w przyszłości i przysługujące w stosunku do pracodawcy prawa (np. urlop wypoczynkowy) – więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

Dlatego w wyroku z 7 kwietnia 2010 r. (II PK 342/09) SN stwierdził, że pracodawca posiada z reguły interes prawny w żądaniu ustalenia treści stosunku pracy w zakresie prawa pracownika do odpłatnego zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy związkowej.

Szef musi mieć bowiem możliwość zweryfikowania potencjalnych roszczeń pracownika, jakie w przyszłości mogą zostać skierowane w stosunku do niego. Stąd według SN jego interes w ustaleniu treści stosunku pracy nie ogranicza się tylko do kwestii wynagrodzenia.

Czy pracodawca ma możliwość ustalenia, czy kontaktujący się z nim ze strony związków zawodowych organ jest właściwie umocowany?

Zdaniem SN nie. W jego opinii umocowanie organu statutowego do działania za zakładową organizację związkową nie jest prawem podmiotowym podlegającym ustaleniu na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Jest to tylko kompetencja wskazująca na zakres zadań, które ma do wypełnienia dany organ i jako taka nie podlega ustaleniu przed sądem.

PRZYKŁAD 1

Pracodawca wystąpił do sądu przeciwko przewodniczącemu organizacji związkowej o ustalenie, że nie ma prawa do zwolnienia od obowiązku świadczenia pracy.

Pracodawca z dużym prawdopodobieństwem zdoła wykazać, że ma interes prawny w takim ustaleniu. Nie będzie mógł jednak dochodzić ustalenia, że ów przewodniczący nim w rzeczywistości nie jest, nie został bowiem wybrany w sposób zgodny z prawem.

W wyroku z 2 czerwca 2010 r. (II PK 367/09) SN przyjął, że imienne wskazanie przez zarząd zakładowej organizacji związkowej pracowników, których stosunek pracy podlega wzmożonej ochronie, w liczbie większej niż przewidziana w art. 32 ust. 6 ustawy o związkach zawodowych oznacza niedokonanie takiego wskazania w rozumieniu art. 32 ust. 8 tej ustawy.

Za dużo wskazanych

O co chodzi? Związek zawodowy może wskazać do ochrony przed zwolnieniem określoną liczbę osób. Jeśli zatem na liście znajdzie się ich zbyt dużo, to całe wskazanie będzie nieskuteczne. Okaże się wówczas, że zastosowanie będzie miał art. 32 ust. 8 ustawy związkowej.

Stanowi on, że w przypadku gdy właściwy organ nie dokona wskazania, ochrona przysługuje – w okresie do dokonania wskazania – odpowiednio przewodniczącemu zakładowej organizacji związkowej bądź przewodniczącemu komitetu założycielskiego.

PRZYKŁAD 2

Pan Sebastian był zastępcą przewodniczącego niereprezentatywnej organizacji związkowej. Organizacja ta miała prawo wskazać tylko jednego pracownika objętego szczególną ochroną przed zwolnieniem.

Ponieważ na liście przedłożonej szefowi znajdowały się trzy nazwiska, w tym nazwisko pana Sebastiana, z automatu ochronie podlegał będzie tylko przewodniczący.

Do jego zastępcy natomiast zastosowanie znajdą przepisy ogólne i będzie on mógł zostać zwolniony bez zgody związku.

Pamiętaj bo to ważne

  1. Nie zawsze osoba wymieniona na imiennej liście związkowej złożonej u pracodawcy będzie korzystała ze szczególnej ochrony przed zwolnieniem.
  2. Nawet chroniony związkowiec potrzebuje zgody pracodawcy na zwolnienie z pracy.
  3. Możliwe jest ustalanie przed sądem pracy, że pracownik ma prawo do zwolnienia z obowiązków w celu załatwiania spraw związkowych.
  4. Niemożliwe jest ustalanie sądowe, że dany organ związku ma prawo do jego reprezentowania.

Autor: Łukasz Prasołek

Źródło: Rzeczpospolita

Udostępnij wpis

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on google
Share on reddit
Share on vk
Share on tumblr
Share on delicious
Share on whatsapp
Share on pocket
Share on email

Deklaracja podatkowa CIT-8

Zasady wypełniania i składania

Deklaracja podatkowa CIT-8

Problemy z deklarację CIT-8?
Nie wiesz jak ją wypełnić
i wysłać?
Zgłoś się do nas
spawozdanie finansowe związku oferta

Dodaj komentarz